DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam Qua Nhu+~ng Bie^'n DDo^.ng Trong Phong Tra`o
Co^.ng Sa?n Quo^'c Te^' \. (1)
( Nguye^~n Minh Ca^`n )
Gio+'i Thie^.u Ve^` Ta'c Gia?
O^ng Nguye^~n Minh Ca^`n sinh na(m 1928 ta.i Hue^'\. O^ng tham gia kha'ng
chie^'n tru+o+'c tha'ng 8 na(m 1945 khi co`n la` ho.c sinh o+? Hue^'\. Na(m
1946, o^ng la` dda?ng vie^n DDa?ng Co^.ng Sa?n DDo^ng Du+o+ng, va` hoa.t
ddo^.ng o+? Thu+`a Thie^n vo+'i chu+'c vu. U?y Vie^n Thu+o+`ng Vu. Ti?nh U?y
Thu+`a Thie^n\.
Sau ddo', o^ng hoa.t ddo^.ng bi' ma^.t ta.i Ha` No^.i tu+` na(m 1951\. Tu+`
tha'ng 10 na(m 1954 dde^'n 1962 o^ng la`m U?y vie^n thu+o+`ng vu. Tha`nh u?y
Ha` No^.i, Pho' Chu? ti.ch U?y ban Ha`nh chi'nh tha`nh pho^' Ha` No^.i, chu?
nhie^.m ba'o Thu? ddo^ Ha` No^.i\. Na(m 1962 o^ng ddu+o+.c dda?ng Lao
ddo^.ng Vie^.t Nam (nay la` dda?ng CSVie^.t Nam) cu+? ddi ho.c tru+o+`ng
Ða?ng Cao ca^'p ta.i Lie^n Xo^\.
Trong tho+`i gian na`y, phe Le^ Dua^~n va` Le^ Ðu+'c Tho., lu'c ddo' nga?
theo ddu+o+`ng lo^'i cho^'ng Lie^n Xo^ cu?a dda?ng CS Trung Quo^'c, dda~
mo+? mo^.t chie^'n di.ch truy bu+'c quy mo^ nha(`m thanh toa'n nhu+~ng
ngu+o+`i ma` ho. cho la` co' tu+ tu+o+?ng theo chu? nghi~a xe't la.i cu?a
Lie^n Xo^\. Nhie^`u dda?ng vie^n va` ngay ca? nhu+~ng tri' thu+'c kho^ng
di'nh da'ng gi` dde^'n dda?ng Lao ddo^.ng Vie^.t Nam cu~ng bi. ha~m ha.i
mo^.t ca'ch dde^ tie^.n\. Tru+o+'c ti`nh hi`nh ddo', o^ng Nguye^~n Minh
Ca^`n va` mo^.t so^' dda?ng vie^n cao ca^'p kha'c cu?a dda?ng Lao ddo^.ng
Vie^.t Nam dda~ quye^'t ddi.nh xin ty. na.n chi'nh tri. ta.i Lie^n Xo^\.
Ma(.c du` Lie^n Xo^ dda~ tu+` cho^'i lo+`i ye^u ca^`u cu?a Vie^.t Nam va`
kho^ng giao tra? o^ng cho Vie^.t Nam nhu+ng dda~ ba('t o^ng kho^ng ddu+o+.c
phe'p hoa.t ddo^.ng chi'nh tri. nu+~a va` pha?i ddo^?i ca? te^n ho. (tha`nh
te^n Nga) dde^? ba?o toa`n an ninh\. Vo+. va` ca'c con cu?a o^ng o+? Vie^.t
Nam bo^~ng nhie^n tro+? tha`nh na.n nha^n cu?a chi'nh sa'ch tra? thu` he`n
ha. cu?a ta^.p ddoa`n tho^'ng tri. CS Vie^.t Nam.
Tu+` na(m 1989 o^ng Nguye^~n Minh Ca^`n dda~ tham gia ti'ch cu+.c va`o
"Phong tra`o nu+o+'c Nga Da^n chu?", mo^.t phong tra`o va^.n ddo^.ng da^n
chu? lo+'n ta.i Nga\. Cu`ng vo+'i ngu+o+`i vo+. Nga, o^ng Nguye^~n Minh
Ca^`n dda~ tham gia va`o chie^'n di.ch ba?o ve^. To`a Nha` tra('ng cu?a
Phong tra`o va` pha' vo+~ cuo^.c dda?o cha'nh cu?a phe nho'm CS ta.i Nga
va`o tha'ng 8 na(m 1991\. O^ng Nguye^.n Minh Ca^`n hie^.n dda~ ve^` hu+u\.
Pha^`n lo+'n tho+`i gio+` o^ng da`nh dde^? nghie^n cu+'u Pha^.t ho.c va`
vie^'t ca'c ba`i nghie^n cu+'u chi'nh tri.\. O^ng hie^.n la` mo^.t nha^n si~
va` la` mo^.t ca^y bu't quen thuo^.c va` ddu+o+.c qui' me^'n o+? My~ va` A^u
Cha^u\. Quye^?n sa'ch "Co^ng ly' ddo`i ho?i" (nha` xua^'t ba?n Va(n Nghe^.,
California, 1998) la` ta^.p ho+.p nhu+~ng ba`i vie^'t cu?a o^ng tu+`
1992dde^'n 1998.
Ta'c pha^?m thu+' hai sa('p ddu+o+.c xua^'t ba?n ta'c gia? Nguye^~n Minh
ca^`n la` quye^?n sa'ch "Ða?ng Co^.ng sa?n Vie^.t Nam qua nhu+~ng bie^'n
ddo^.ng trong phong tra`o co^.ng sa?n quo^'c te^'"\. Ðie^?m dda(.c bie^.t
la` quye^?n sa'ch ddu+o+.c vie^'t du+.a tre^n nhu+~ng nha^.n thu+'c mo+'i,
nho+` ta'c gia? ddu+o+.c va`o tham kha?o ta.i Kho Lu+u tru+~ cu?a Quo^'c
te^' Co^.ng sa?n ta.i Moskva, nay la` Trung ta^m Lu+u tru+~ Va(n kie^.n
Li.ch su+? Hie^.n dda.i (RSKHIDNI)\.
>>> DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam Qua Nhu+~ng Bie^'n DDo^.ng Trong Phong
Tra`o Co^.ng Sa?n Quo^'c Te^' \. <<<
Ða?ng co^.ng sa?n Vie^.t Nam (ÐCSVN) qua nhu+~ng bie^'n ddo^.ng trong phong
tra`o co^.ng sa?n quo^'c te^' (PTCSQT) la` mo^.t dde^` ta`i kha' ro^.ng\.
Vie^.c nghie^n cu+'u ky~ dde^` ta`i na`y co' the^? giu'p ta hie^?u ddu+o+.c
nhie^`u va^'n dde^` thuo^.c ve^` qua' khu+' kho^ng xa, cu~ng nhu+ hie^.n
ta.i va` tu+o+ng lai cu?a dda^'t nu+o+'c\. Ðe^? co' the^? co' ca'i nhi`n bao
qua't giu'p cho vie^.c nghie^n cu+'u ddu+o+.c sa^u, ngu+o+`i vie^'t xin
tri`nh ba`y theo tri`nh tu+. sau dda^y:
Ðo^i ddie^`u ve^` dda?ng co^.ng sa?n (ÐCS) va` PTCSQT,
Ðo^i ddie^`u ve^` ÐCSVN,
Nhu+~ng tho+`i ky` bie^'n ddo^.ng lo+'n nha^'t trong li.ch su+? PTCSQT,
ÐCSVN qua nhu+~ng bie^'n ddo^.ng ddo'.
Nhu+~ng va^'n dde^` na`y lie^n quan cha(.t che~ vo+'i nhau\. Co' hie^?u
ddu+o+.c thu+.c cha^'t cu?a ÐCS no'i chung va` PTCSQT thi` de^~ da`ng na('m
ba('t ddu+o+.c nhu+~ng dda(.c ddie^?m chi'nh cu?a ÐCSVN, va` khi bie^'t ro~
nhu+~ng dda(.c ddie^?m ddo' ro^`i thi` de^~ da`ng hie^?u ddu+o+.c tha'i
ddo^. cu?a ÐCSVN tru+o+'c nhu+~ng bie^'n ddo^.ng lo+'n trong PTCSQT, va`
nha^'t la` hie^?u ddu+o+.c tha'i ddo^. cu?a ÐCSVN trong ti`nh hi`nh hie^.n
nay tru+o+'c xu the^' chung cu?a tho+`i dda.i, ddo^`ng tho+`i co' the^? du+.
ddoa'n pha^`n na`o su+. chuye^?n bie^'n ti`nh hi`nh dda^'t nu+o+'c trong
tu+o+ng lai.
Ða^y la` mo^.t ba`i co' ti'nh cha^'t nghie^n cu+'u, ne^n ngu+o+`i vie^'t
chu? ye^'u du+.a tre^n su+. kie^.n thu+.c te^' va` tri`nh ba`y tha(?ng
tha('n, kho^ng the^m bo+'t, kho^ng thie^n vi. dde^? ba?o dda?m ti'nh kha'ch
quan.
Nha^.n thu+'c ra(`ng nhu+~ng ddie^`u tri`nh ba`y du+o+'i dda^y mo+'i chi?
la` ne't pha'c ho.a chu+a dda^`y ddu?, su+'c cu?a ngu+o+`i vie^'t thi` co'
ha.n, ma` dde^` ta`i la.i lo+'n ca^`n co' su+. nghie^n cu+'u sa^u ho+n va`
ky~ ho+n cu?a nhie^`u ngu+o+`i, ne^n mong mo?i va` hoan nghe^nh ca'c nha`
nghie^n cu+'u cu`ng ca'c ba.n ddo.c go'p su+'c, go'p y' dde^? va^'n dde^`
ddu+o+.c sa'ng to? the^m\. Ngu+o+`i vie^'t sa(~n sa`ng ddo'n nha^.n vo+'i
lo`ng bie^'t o+n mo.i y' kie^'n phe^ bi`nh xa^y du+.ng.
I\. DDO^I DDIE^`U VE^` ÐCS VA` PTCSQT
Tru+o+'c he^'t, ca^`n bie^'t qua quan ddie^?m cu?a ca'c la~nh tu. co^.ng
sa?n Marx, Engels, Lenin, Stalin va` Mao Tra.ch Ðo^ng ve^` ÐCS, cu~ng nhu+
thu+.c tie^~n xa^y du+.ng dda?ng cu?a ho., dde^? de^~ hie^?u ve^` ÐCSVN, vi`
xu+a nay nhu+~ng ngu+o+`i la~nh dda.o co^.ng sa?n Vie^.t Nam dde^`u coi quan
ddie^?m ly' lua^.n cu?a ca'c la~nh tu. ddo' la` „kim chi? nam cho ha`nh
ddo^.ng“ cu?a ho., co`n ca'c Ða?ng co^.ng sa?n Lie^n Xo^ (ÐCSLX), Trung
Quo^'c (ÐCSTQ) la` khuo^n ma^~u dde^? ho. ra^.p theo xa^y du+.ng ÐCSVN.
A\. Quan ddie^?m cu?a Marx-Engels ve^` ÐCS
Khi nghie^n cu+'u xa~ ho^.i tu+ ba?n, Karl Marx va` Fredrich Engels cho
ra(`ng cuo^.c ca'ch ma.ng co^ng nghie^.p o+? ca'c nu+o+'c A^u My~ dda~ sinh
ra giai ca^'p vo^ sa?n, lu+.c lu+o+.ng xa~ ho^.i chu? ye^'u ta.o ra mo.i
cu?a ca?i va^.t cha^'t cu?a xa~ ho^.i tu+ ba?n chu? nghi~a\. Trong qua'
tri`nh sa?n xua^'t, giai ca^'p vo^ sa?n ta.o ra gia' tri. va` gia' tri.
tha(.ng du+, va` giai ca^'p tu+ ba?n a(n ba'm dda~ chie^'m ddoa.t thu+' gia'
tri. tha(.ng du+ na`y dde^? tro+? ne^n gia`u co'\. Toa`n bo^. qua' tri`nh
pha't trie^?n cu?a chu? nghi~a tu+ ba?n la`m cho giai ca^'p vo^ sa?n, nha^'t
la` vo^ sa?n co^ng nghie^.p, tro+? tha`nh giai ca^'p tie^n tie^'n nha^'t,
co' to^? chu+'c nha^'t, ca'ch ma.ng trie^.t dde^? nha^'t, no' la` giai ca^'p
la~nh dda.o ca'ch ma.ng vo^ sa?n, no' se~ la` ke? dda`o mo^` cho^n chu?
nghi~a tu+ ba?n va` xa^y du+.ng ne^n xa~ ho^.i mo+'i, xa~ ho^.i co^.ng sa?n
chu? nghi~a\. Muo^'n la`m ddu+o+.c nhie^.m vu. li.ch su+? ddo', theo Marx
va` Engels, thi` „pha?i to^? chu+'c nhu+~ng ngu+o+`i vo^ sa?n tha`nh giai
ca^'p (y' no'i pha?i to^? chu+'c dda?ng cu?a vo^ sa?n - NMC), la^.t ddo^?
su+. tho^'ng tri. cu?a giai ca^'p tu+ sa?n, giai ca^'p vo^ sa?n gia`nh la^'y
chi'nh quye^`n“ (xem: „Tuye^n ngo^n cu?a Ða?ng co^.ng sa?n“\. NXB Su+.
Tha^.t, Ha` No^.i, 1983, tr.66).
Trong ba`i na`y, chu'ng to^i kho^ng muo^'n ba`n nhie^`u dde^'n sai la^`m
trong lua^.n ddie^?m cu?a Marx va` Engels ve^` vai tro` cu?a giai ca^'p vo^
sa?n trong ne^`n kinh te^' tu+ ba?n chu? nghi~a, cu~ng nhu+ vai tro` la~nh
dda.o cu?a giai ca^'p ddo' trong xa~ ho^.i, vi` dde^` ta`i ddo' thuo^.c
mo^.t va^'n dde^` kha'c ro^.ng ho+n\. Nhu+ng vi` lua^.n ddie^?m ddo' la` co+
so+? dda(.t ne^`n mo'ng cho toa`n bo^. ho.c thuye^'t cu?a hai o^ng, trong
ddo' co' ly' lua^.n ve^` dda?ng cu?a giai ca^'p vo^ sa?n, ne^n buo^.c lo`ng
cu~ng pha?i no'i qua\. Lua^.n ddie^?m tre^n cu?a Marx va` Engels ve^` vai
tro` cu?a giai ca^'p vo^ sa?n la` du+.a tre^n su+. pha^n ti'ch xa~ ho^.i tu+
ba?n ddu+o+.c tri`nh ba`y mo^.t ca'ch thie^n le^.ch trong bo^. „Tu+ ba?n“
cu?a Marx\. Vi` ta'c gia? cu?a no' muo^'n dde^` cao vai tro` cu?a giai ca^'p
vo^ sa?n, ne^n khi tri`nh ba`y ve^` kinh te^' tu+ ba?n chu? nghi~a dda~ co^'
ti`nh chi? nha^'n ma.nh dde^'n dde^'n vai tro` lao ddo^.ng, chu? ye^'u
ba(`ng cha^n tay, cu?a giai ca^'p vo^ sa?n trong ne^`n sa?n xua^'t tu+ ba?n
chu? nghi~a no'i chung, cu~ng nhu+ trong su+. ca^'u tha`nh gia' tri. va`
gia' tri. tha(.ng du+ no'i rie^ng, ma` coi nhe. hoa(.c kho^ng dde^'m xi?a
dde^'n thu+' lao ddo^.ng quan tro.ng nha^'t, quye^'t ddi.nh nha^'t la` lao
ddo^.ng ba(`ng tri' tue^. cu?a ta^`ng lo+'p tri' thu+'c, nha^'t la` trong
li~nh vu+.c khoa ho.c ky~ thua^.t, tu+'c la` lo+'p ngu+o+`i ta.o ne^n ne^`n
sa?n xua^'t vo+'i ky~ thua^.t tie^n tie^'n, hie^.n dda.i, va` cu?a ta^`ng
lo+'p qua?n ly', tu+'c la` lo+'p ngu+o+`i ddie^`u khie^?n, va^.n ha`nh toa`n
bo^. ne^`n sa?n xua^'t phu+'c ta.p ddo', trong vie^.c na`y co' ca? pha^`n
ddo'ng go'p cu?a giai ca^'p tu+ ba?n\. Do phu+o+ng pha'p lua^.n kho^ng
kha'ch quan ddo', ne^n Marx dda~ ru't ra nhu+~ng ke^'t lua^.n sai la^`m\.
Thu+.c tie^~n the^' gio+'i ngay giu+~a the^' ky? 20 dda~ hoa`n toa`n ba'c
bo? nhu+~ng ke^'t lua^.n cu?a Marx ve^` vai tro` cu?a giai ca^'p vo^ sa?n
trong xa~ ho^.i, ba'c bo? nhu+~ng ddie^`u kha(?ng ddi.nh ve^` nhu+~ng ti'nh
cha^'t „tie^n tie^'n nha^'t, co' to^? chu+'c nha^'t, ca'ch ma.ng trie^.t
dde^? nha^'t“ cu?a giai ca^'p na`y\. Co`n dde^'n cuo^'i the^' ky? 20, khi
ne^`n kinh te^' toa`n ca^`u ho'a, cuo^.c ca'ch ma.ng tin ho.c tie^'n ma.nh,
kinh te^' tri thu+'c no+? ro^. thi` cha(?ng co`n ma^'y ai tin va`o nhu+~ng
ke^'t lua^.n ddo' nu+~a\. The^' ma`, Marx va` Engels du+.a tre^n nhu+~ng
ke^'t lua^.n sai la^`m ddo', dda~ ddu+a ra trong „Tuye^n ngo^n cu?a Ða?ng
co^.ng sa?n“ (na(m 1848) quan nie^.m ve^` dda?ng cu?a nhu+~ng ngu+o+`i
co^.ng sa?n va` nhie^.m vu. xa^y du+.ng xa~ ho^.i co^.ng sa?n cu?a giai
ca^'p vo^ sa?n.
Co^ng ba(`ng ma` no'i, trong ca'c ta'c pha^?m cu?a mi`nh, hai o^ng thu+o+`ng
nha^'n ma.nh: ca'ch ma.ng vo^ sa?n chi? co' the^? tie^'n ha`nh o+? ca'c
nu+o+'c co^ng nghie^.p pha't trie^?n, nghi~a la` nhu+~ng nu+o+'c thu+.c su+.
co' giai ca^'p vo^ sa?n, va` ÐCS pha?i thu+.c su+. la` „dda?ng cu?a giai
ca^'p vo^ sa?n“ mang ti'nh cha^'t vo^ sa?n\. So+? di~ pha?i nha^'n ma.nh
nhu+ the^' vi` hai o^ng pho`ng tru+o+'c: ne^'u kho^ng co' ddie^`u kie^.n
ca(n ba?n ddo', ÐCS se~ la` dda?ng cu?a lo+'p nghe`o kho^ng pha?i vo^ sa?n,
„lo+'p dda'y“ cu?a xa~ ho^.i, ma` Marx go.i la` „lumpen-proletariat“ (vo^
sa?n a'o ra'ch, vo^ sa?n lu+u manh), se~ mang na(.ng ti'nh cha^'t cu?a ca'c
ta^`ng lo+'p ddo' va` vi` the^' se~ la`m sai mu.c tie^u cu?a ca'ch ma.ng vo^
sa?n\. Ve^` sau, Lenin va` phe ca'nh cu?a o^ng ta tu+. cho mi`nh pha't
trie^?n chu? nghi~a Marx thi` la.i coi nhe. ddie^`u na`y, o^ngï cho ra(`ng
ca'ch ma.ng vo^ sa?n co' the^? die^~n ra o+? ca'c nu+o+'c co^ng nghie^.p
ke'm pha't trie^?n, no+i ddang la` kha^u ye^'u nha^'t cu?a chu? nghi~a tu+
ba?n\. Tha^.m chi' Lenin va` phe ca'nh co`n cho ra(`ng nhu+~ng nu+o+'c chu+a
qua giai ddoa.n pha't trie^?n chu? nghi~a tu+ ba?n cu~ng co' the^? la`m
ca'ch ma.ng vo^ sa?n mie^~n la` ho. nha^.n ddu+o+.c su+. giu'p ddo+~ cu?a
mo^.t nu+o+'c ma` ÐCS na('m chuye^n chi'nh vo^ sa?n.
Ne^'u nghie^n cu+'u ky~ thi` co' the^? de^~ da`ng nha^.n tha^'y mo^.t so^'
quan ddie^?m ca(n ba?n ve^` ÐCS cu?a Marx va` Engels ghi trong „Tuye^n ngo^n
cu?a Ða?ng co^.ng sa?n“ kha'c vo+'i quan nie^.m va` thu+.c ha`nh cu?a Lenin
va` nhu+~ng la~nh tu. co^.ng sa?n kha'c trong the^' ky? 20\. Co' nhu+~ng
ddie^`u hai o^ng dda~ vie^'t ra ra^'t i't ddu+o+.c nhu+~ng ngu+o+`i theo
chu? nghi~a Lenin sau na`y nha('c to+'i hoa(.c ddem ra bi`nh lua^.n\. Vi`
the^', xin da^~n ra o+? dda^y va`i ddoa.n dda'ng chu' y' trong „Tuye^n ngo^n
cu?a Ða?ng co^.ng sa?n“:
„\... ve^` ma(.t thu+.c tie^~n, nhu+~ng ngu+o+`i co^.ng sa?n la` bo^. pha^.n
kie^n quye^'t nha^'t trong ca'c dda?ng co^ng nha^n o+? ta^'t ca? ca'c
nu+o+'c...“ (Sddd, tr.66)...
„Nhu+~ng ngu+o+`i co^.ng sa?n kho^ng pha?i la` mo^.t dda?ng rie^ng bie^.t,
ddo^'i la^.p vo+'i ca'c dda?ng co^ng nha^n kha'c“ (Sddd, tr.65)...
„Ho. kho^ng dda(.t ra nhu+~ng nguye^n ta('c phe pha'i nha(`m khuo^n phong
tra`o co^ng nha^n theo nhu+~ng nguye^n ta('c a^'y.
Nhu+~ng ngu+o+`i co^.ng sa?n chi? kha'c vo+'i ca'c dda?ng vo^ sa?n kha'c
tre^n hai ddie^?m: mo^.t la`, trong ca'c cuo^.c dda^'u tranh cu?a nhu+~ng
ngu+o+`i vo^ sa?n thuo^.c ca'c da^n to^.c kha'c nhau, ho. dda(.t le^n ha`ng
dda^`u va` ba?o ve^. nhu+~ng lo+.i i'ch kho^ng phu. thuo^.c va`o da^n to^.c
ma` chung cho toa`n the^? giai ca^'p vo^ sa?n; hai la`, trong ca'c giai
ddoa.n kha'c nhau cu?a cuo^.c dda^'u tranh giu+~a vo^ sa?n va` tu+ sa?n, ho.
luo^n luo^n dda.i bie^?u cho lo+.i i'ch cu?a toa`n bo^. phong tra`o“ (Sddd,
tr.65).
Qua nhu+~ng ddie^`u ddo' tha^'y ro~ ra(`ng, khi dda(.t cho dda?ng cu?a giai
ca^'p vo^ sa?n nhie^.m vu. la`m ca'ch ma.ng vo^ sa?n dda'nh ddo^? che^'
ddo^. tu+ ba?n chu? nghi~a ba(`ng ba.o lu+.c, ro^`i du`ng chuye^n chi'nh vo^
sa?n dde^? tie^u die^.t giai ca^'p tu+ ba?n, xa^y du+.ng chu? nghi~a co^.ng
sa?n, Marx va` Engels quan nie^.m ÐCS la` mo^.t to^? chu+'c xa~ ho^.i, chu+'
kho^ng pha?i la` mo^.t ho^.i ki'n cu?a nhu+~ng ke? a^m mu+u\. Cu+' nhi`n
ca'c dda?ng vo^ sa?n du+o+'i tho+`i hai o^ng, cha(?ng ha.n, co^ng dda?ng,
dda?ng xa~ ho^.i chu? nghi~a, dda?ng xa~ ho^.i-da^n chu?\... thi` tha^'y ro~
ddie^`u na`y\. Marx va` Engels quan nie^.m mo^.t ne^`n chi'nh tri., trong
ddo' giai ca^'p vo^ sa?n co' nhie^`u dda?ng, chu+' kho^ng pha?i mo^.t ÐCS
duy nha^'t\. Di~ nhie^n, kho^ng the^? coi dda^y dda~ la` ne^`n chi'nh tri.
dda nguye^n, dda dda?ng theo quan nie^.m da^n chu? hie^.n tho+`i, vi` hai
o^ng chi? no'i dde^'n „ca'c dda?ng co^ng nha^n kha'c“ ma` tho^i\. Hai o^ng
kho^ng quan nie^.m ÐCS la` mo^.t to^? chu+'c cao nha^'t ddu+'ng tre^n ca'c
dda?ng vo^ sa?n kha'c, co' ddo^.c quye^`n la~nh dda.o hay ddo^.c to^n
tho^'ng tri. ca'c dda?ng va` ca'c to^? chu+'c vo^ sa?n kha'c, nhu+ Lenin,
Stalin va` Mao Tra.ch Ðo^ng ve^` sau dda~ chu? tru+o+ng\. Ðie^`u dda'ng chu'
y' nu+~a la` Marx va` Engels luo^n luo^n dde^` cao chu? nghi~a quo^'c te^',
hai o^ng nha^'n ma.nh trong ba^'t cu+' tru+o+`ng ho+.p na`o ÐCS kho^ng
ddu+o+.c la^'y quye^`n lo+.i da^n to^.c la`m go^'c ma` pha?i la^'y chu?
nghi~a quo^'c te^' la`m ca(n ba?n\. Ðie^`u na`y thi` ca`ng ve^` sau, ca'c
ÐCS hoa(.c chi? no'i ma` kho^ng la`m, hoa(.c chi? lo+.i du.ng chie^u ba`i
chu? nghi~a quo^'c te^' vo^ sa?n dde^? che dda^.y cho quye^`n lo+.i ta^.p
ddoa`n cu?a ho..
Ve^` ma(.t thu+.c ha`nh quan ddie^?m cu?a hai o^ng ve^` dda?ng, Marx va`
Engels dda~ la^.p ra ho^`i na(m 1864 „Lie^n minh co^ng nha^n quo^'c te^'“
(sau na`y ddu+o+.c me^.nh danh la` Ðe^. Nha^'t Quo^'c te^'), vo+'i so^'
pha^n bo^. kho^ng nhie^`u, pha^`n lo+'n o+? cha^u A^u\. Tru+o+'c ddo', Marx
va` Engels cu~ng la^.p ra „Lie^n ddoa`n nhu+~ng ngu+o+`i co^.ng sa?n“,
nhu+ng tre^n thu+.c te^' ca? to^? chu+'c na`y cu~ng kho^ng co' hoa.t ddo^.ng
gi` no^?i ba^.t, ngoa`i vie^.c ra „Tuye^n ngo^n cu?a Ða?ng co^.ng sa?n“\. Do
cuo^.c dda^'u tranh giu+~a ca'c khuynh hu+o+'ng trong no^.i bo^. „Lie^n minh
co^ng nha^n quo^'c te^'“, to^? chu+'c na`y da^`n da^`n tan ra~, va` na(m
1876 tuye^n bo^' tu+. gia?i ta'n\. Ðe^'n na(m 1889, cuo^.c dda.i ho^.i ca'c
dda?ng xa~ ho^.i chu? nghi~a (o+? Vie^.t Nam thu+o+`ng go.i la` dda?ng xa~
ho^.i) cu?a nhie^`u nu+o+'c cha^u A^u, cu?a My~ va` Argentina dda~ tha`nh
la^.p „Lie^n minh quo^'c te^' cu?a ca'c dda?ng xa~ ho^.i chu? nghi~a“ (ve^`
sau ddu+o+.c me^.nh danh la` Ðe^. Nhi. Quo^'c te^')\. Sau khi Engels ma^'t
(1895), Ðe^. Nhi. Quo^'c te^' bi. Lenin co^ng ki'ch tha^.m te^., le^n a'n
to^? chu+'c quo^'c te^' na`y la` theo ddu+o+`ng lo^'i „xe't la.i“, ca?i
lu+o+ng, co+ ho^.i chu? nghi~a, tho?a hie^.p giai ca^'p, tay sai cu?a tu+
sa?n va` pha?n bo^.i ca'ch ma.ng\. Lenin tuye^n bo^' la` trung ta^m ca'ch
ma.ng the^' gio+'i dda~ chuye^?n sang nu+o+'c Nga va` chi? co' ÐCS
„bolshevik“ Nga mo+'i tha^.t la` ca'ch ma.ng trie^.t dde^?.
>>> Co`n Tie^'p <<<