VB, 1/7/03
Ngu+o+`i Xa^y Du+.ng
Qua lo+`i ru? re^ cu?a mo^.t ngu+o+`i ba.n tre?, to^i thu+? va`o sinh
hoa.t vo+'i va`i nho'm ngu+o+`i Vie^.t tre^n Paltalk. Paltalk la`
mo^.t chu+o+ng tri`nh ddo^'i thoa.i (chat) tre^n internet, thu+o+`ng
la` mie^~n phi' (free), ne^'u ba.n muo^'n tie^u chua^?n to^'t ho+n
thi` se~ pha?i tra? the^m chu't ddi?nh "phu. phi'". Sau khi download
xong program, ba.n tu+. cho.n cho mi`nh mo^.t te^n go.i (nick name)
ro^`i thi` ba.n va`o "Display Group List", ro^`i dde^'n "Group" va`
cho.n nho'm "By Language Asia ... Far East" vo+'i ra^'t nhie^`u room
cu?a ngu+o+`i Vie^.t Nam dde^? tuy` ba.n cho.n room na`o ma` ba.n
thi'ch. Be^n ca.nh nhu+~ng rooms cu?a ngu+o+`i Vie^.t la` la'c dda'c
va`i room cu?a ngu+o+`i Hoa, Nha^.t, Ha`n, La`o, Kampuchea...
Co' va`o Paltalk mo+'i tha^'y ngu+o+`i Vie^.t Nam ra^'t thi'ch no'i.
No'i ve^` ddu? thu+' chuye^.n tre^n ddo+`i na`y. No'i chuye^.n dda`ng
hoa`ng, nghie^m chi?nh hay no'i...ta`o lao, vo+' va vo+' va^?n. No'i
chuye^.n trong nu+o+'c hay o+? ha?i ngoa.i, chuye^.n o+? My~ hay
dda'nh qua Iraq. Chuye^.n va(n nghe^., a^m nha.c hay chuye^.n to^n
gia'o, ta^m linh. Chuye^.n tha^.t, chuye^.n gi?a. No'i thie^.t, no'i
ddu`a, no'i ba^.y, no'i tu.c.... Ca'i gi` cu~ng co' tre^n Paltalk
na`y, ba.n a.. Co' nhu+~ng ngu+o+`i no'i di.u da`ng, tu+? te^', li.ch
su+., co' ke? la.i no'i hu`ng ho^`n, no'i ngang ngu+o+.c, no'i ddu'ng,
no'i tra^.t gi` kho^ng ca^`n bie^'t, cu+' no'i, mie^~n co' ngu+o+`i
nghe la` co`n no'i. Tha^.m chi'u. cu~ng cha(?ng ca^`n bie^'t mi`nh
ddang no'i gi` ne^n pha?i go.i la`... no'i xa`m, no'i ba^.y, tha^.m
chi' no'i tho^ tu.c, so^? sa`ng, nha?m nhi' vo^ cu`ng, cha(?ng dde^'m
xi?a gi` dde^'n phe'p li.ch su+. to^'i thie^?u. Nhie^`u ngu+o+`i no'i
tu+` sa'ng dde^'n to^'i, co' ngu+o+`i khoe la` suo^'t 3 nga`y lie^n
tu.c hay i't nha^'t la` 12 gio+`/ nga`y (full-time + O.T. ?), ha^`u
nhu+ bo? a(n bo? ngu?, cha(?ng co`n la`m vie^.c gi` kha'c ho+n la`
ba'm tru. dde^?... no'i cho tho?a y'. Co' ngu+o+`i thi'ch no'i dde^?
chia se? ta^m ti`nh, dde^? gia?i to?a a^?n u+'c, dde^? khoe khoang,
dde^? no'i le^n quan ddie^?m hay la^.p tru+o+`ng ve^` chi'nh tri. -
va(n ho'a - xa~ ho^.i - kinh te^'- tho+`i su+., ho^n nha^n ... ti`nh
ye^u nhu+ng cu~ng co' kho^ng i't ke? ngo^ng cuo^`ng chi? va`o Paltalk
dde^? no'i cho vui, pha' pha'ch cho... ngu+o+`i kha'c tu+'c, co' khi
chi? vi` muo^'n chu+o+?i bo+'i ai ddo' mo^.t me? cho bo? ghe't, cho
su+o+'ng mo^`m sau khi dda~ nha^.u say xi?n o+? dda^u ddo'!
Co' ngu+o+`i no'i ma` "bu+'c xu'c" qua' ne^n ...kho'c luo^n mo^.t
ca'ch ti?nh bo+, ngon la`nh! Co' ngu+o+`i thi'ch ra ve? mi`nh la`
"dda`n anh" hie^?u bie^'t, co' kinh nghie^.m, sa`nh ddo+`i ne^n cu+'
muo^'n "le^n lo+'p" dde^? "da.y ddo+`i" ngu+o+`i kha'c, ddo^i khi
tro+? la.i mo^.t ca'ch nghie^m tu'c thi` tra^`m gio.ng no'i ve^` lo`ng
ye^u nu+o+'c.
Co' ke? no'i ma` cha(?ng ca^`n bie^'t gi` dde^'n 2 chu+~ "li.ch su+."
hay "nha~ nha(.n", cu+' no'i y nhu+ mo^.t ke? ma('c be^.nh ta^m tha^`n
hay chu+o+?i vung vi't gio^'ng he^.t da^n chu+o+?i mu+o+'n ma` la.i
dda('c y' cu+o+`i ho+'n ho+? sau khi tho'a ma., ma.t sa't ddu+o+.c
ngu+o+`i kha'c cho su+o+'ng mie^.ng ma` cha(?ng ai da'm le^n tie^'ng
pha?n ddo^'i, cu~ng cha(?ng co' bie^.n pha'p ky? lua^.t na`o dde^?
nga(n cha^.n hay da.y cho mo^.t ba`i ho.c nho+' ddo+`i. Co' ngu+o+`i
gia^.n qua' ro^`i no'i ba^.y, tha^.m chi' chu+o+?i the^`, va(ng tu.c,
ma.t sa't tha^.m te^. ngu+o+`i kha'c ma` cha(?ng he^` ngu+o+.ng
mie^.ng, co' ca? nam la^~n nu+~, gi`a la^~n tre?, ca`ng no'i ca`ng...
ddie^n de^~ so+. ! Co' the^? ddo' la` nhu+~ng ngu+o+`i "qua' khi'ch
cu+.c ddoan," cu~ng co' khi la` nhu+~ng ke? mo+? room dde^? gio+'i
thie^.u ve^` ba?n tha^n hay dda?ng pha'i cu?a mi`nh, dde^? khoe
khoang, khoa'c la'c ve^` quan ddie^?m la^.p tru+o+`ng cu?a ho. va`
chi? cha^'p nha^.n nhu+~ng ai co' cu`ng quan ddie^?m, la^.p tru+o+`ng
vo+'i ho.. La('m ke? mo+? room ra chi? vi`... be^.nh (sick), cu+'
nuo^i "a?o tu+o+?ng" ra(`ng mi`nh ddang co' "quye^`n lu+.c" (power)
trong tay, co' the^? ba('t e'p mo.i ngu+o+`i pha?i no'i theo y' cu?a
mi`nh, pha?i ngoan ngoa~n ngheo theo lo+`i mi`nh, pha?i u?ng ho^. va`
to^n su`ng mi`nh nhu+ la` "la~nh tu.i~"
Co' ke? la` chi'nh tri. gia, co' nha` va(n, co' tri' thu+'c, no'i
nghie^m trang ve^` no^~i ddau gian nan cu?a cuo^.c chie^'n vi` tu+. do
da^n chu?. Va` ca? nhu+~ng ngu+o+`i lao ddo^.ng, i't ddo.c, ba'm va`o
nhu+~ng tin tu+'c thu lu+o+.m ddu+o+.c tu+` TV, radio, ba'o chi' hay
internet dde^? no'i la.i cho ngu+o+`i kha'c nghe, ke`m theo chu't
"bi`nh lua^.n" theo suy ddoa'n cu?a ba?n tha^n dde^? go.i la` ...quan
ddie^?m ca' nha^n! DDa so^' la` nhu+~ng ngu+o+`i "tha^`m la(.ng"
nhu+ng tre^n Paltalk na`y, ba.n co' the^? tha^'y be^n ca.nh ca'c dda.i
tri' thu+'c tha^.t ta^m lo la('ng ve^` ca'c bu+o+'c tie^'n nha^nq
uye^`n, thi` va^~n co' nhu+~ng ca'i "thu`ng ro^~ng ke^u to", ke^? ca?
nhu+~ng ke? thi'ch no'i na(ng, ha`nh xu+? nhu+ la`... cao bo^`i, du
dda~ng ! To'm la.i, co' va`o Paltalk thi` mo+'i hie^?u ro~ ho+n ve^`
ngu+o+`i Vie^.t chu'ng ta, ba.n a..
Cu+' va`o thu+? Paltalk ddi cho bie^'t nhu+ng xin ba.n ddu+`ng
ghie^`n, ddu+`ng ham ho^' va` to^'t nha^'t la` ca`ng i't no'i, ca`ng
to^'t. Nghe ma` tha^'y cha'n, tha^'y ghe't thi` ddi qua room kha'c
nghe nha.c, nghe ha`i ki.ch hay audio book cu?a Nguye^~n Ngo.c Nga.n!
To^i xin ta.m chia "co^.ng ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t tre^n Paltalk" na`y
tha`nh 3 nho'm sinh hoa.t chi'nh: nho'm chi'nh tri., nho'm va(n nghe^.
(dda so^' la` ha't karaoke) va` chia se? ta^m ti`nh, nho'm to^n gia'o
... xa~ ho^.i; trong ddo' co' kha' nhie^`u phu. nu+~ tham gia. Ba.n
cu+' nhi`n va`o te^n cu?a tu+`ng room ma` va`o ngo^`i nghe thu+? cho
bie^'t. Nhu+~ng nga`y dda^`u tie^n, to^i tha`nh tha^.t khuye^n ba.n
chi? ne^n im la(.ng theo do~i ro^`i sau ddo' ha~y le^n tie^'ng tham
gia, ne^'u thi'ch. DDu+`ng no'ng na?y ma` ...mang ho.a. Co' va`o sinh
hoa.t vo+'i "co^.ng ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t tre^n Paltalk" na`y thi`
chu'ng ta mo+'i co' the^? hie^?u ro~ ho+n ve^` thu+.c te^' "co^.ng
ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t" o+? ha?i ngoa.i na`y cu~ng nhu+ o+? trong
nu+o+'c vo+'i la('m chuye^.n buo^`n no^n va` bao ddie^`u tra(n tro+?
cho da^n to^.c mi`nh. Va`o cho bie^'t ro^`i se~ tha^'y "co^.ng ddo^`ng
ngu+o+`i Vie^.t" ca^`n pha?i co' su+. thay ddo^?i ta^.n go^'c re^~ !
To^i ky` vo.ng lo+'p tre? bao nhie^u thi` to^i la.i tha^'t vo.ng mo^.t
so^' "dda`n anh" ba^'y nhie^u bo+?i trong so^' ho. va^~n co' nhu+~ng
ngu+o+`i cu+' nuo^i thu` ha^.n, tham vo.ng "a?o tu+o+?ng", trong khi
ho. dda~ qua' la.c ha^.u so vo+'i dda` tie^'n ho'a cu?a nha^n loa.i.
Ho. va^~n muo^'n nho^`i nhe't nhu+~ng ra'c ru+o+?i va`o dda^`u the^'
he^. con em dde^? mong sao lo+'p tre? se~ tie^'p tu.c da^~m le^n ve^'t
xe ddo^?? To^i chi? muo^'n da^n to^.c Vie^.t Nam kho^ng co`n thua su't
ngu+o+`i Hoa, ngu+o+`i Nha^.t, Singapore, Ha`n quo^'c... Nu+?a the^'
ky? qua, ngu+o+`i Quo^'c Gia hay Co^.ng Sa?n ha~y tha`nh tha^.t tu+.
kie^?m va` tu+. ho?i: ho. dda~ la`m nhu+~ng gi` KHO^NG TO^'T cho
VIE^.T NAM? Ho. dda~ co' nhu+~ng SAI LA^`M na`o? Mo^.t trong nhu+~ng
BE^.NH kha' tra^`m tro.ng, nan y cu?a ngu+o+`i Vie^.t la` thi'ch
khoa'c la'c, tu+. ma~n, vo+'i ca'i TO^I qua' lo+'n.
Ha~y ta.m ga'c qua chuye^.n phe^ pha'n. Ba^y gio+` xin ddie^?m qua
va`i nho'm ngu+o+`i Vie^.t ta.m coi la` "ddie^?n hi`nh" cho "co^.ng
ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t tre^n Paltalk" na`y ma` to^i co' di.p "la`m
quen" trong 4 tha'ng qua.
I. Nho'm Chi'nh Tri.:
- Tu+.u trung, ca'c room chi'nh tri. cu?a ngu+o+`i VN thu+o+`ng trao
ddo^?i ve^` ma^'y dde^` ta`i chi'nh sau dda^y:
- Va^'n dde^` qua' khu+': nhu+~ng sai la^`m ... to^.i a'c cu?a VC
la^~n VNCH tru+o+'c ... sau 30/4/75, chuye^.n tie^u cu+.c tu+` trong
nu+o+'c (tham nhu~ng - ho^'i lo^., ca'c te^. na.n xa~ ho^.i, be` pha'i
... mafia ddo? chia nhau xa^u xe' ta`i nguye^n quo^'c gia dde^? la`m
gia`u ca' nha^n, gia'o du.c xuo^'ng ca^'p ... dda.o ddu+'c suy ddo^`i,
v.v...) dde^'n co^.ng ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i (pha^n
ho'a/ chia re?, chu.p mu~ ... dda^'u to^', lo+.i du.ng lo`ng tin cu?a
ddo^`ng ba`o trong co^ng cuo^.c cho^'ng Co^.ng dde^? lem nhem tie^`n
ba.c, ha'o danh, ha'm lo+.i, v.v...). Tu+` ddo' dda(.t ra va^'n dde^`
quan tro.ng cu?a VN hie^.n nay la` lie^.u co' the^? xoa' bo? ha^.n
thu`, ho`a ho+.p ho`a gia?i; hay tie^'p tu.c thu` ha^.n va` dda^'u
tranh trie^.t tie^u la^~n nhau giu+~a 2 phe Quo^'c Gia ... Co^.ng
Sa?n? Gio+'i tre? se~ cho.n hu+o+'ng ddi na`o la` thi'ch ho+.p nha^'t?
La`m sao dde^? xa^y du+.ng mo^.t nu+o+'c Vie^.t Nam kha' ho+n?
- Nhu+~ng kho' kha(n, sai la^`m, tie^u cu+.c va` be^' ta('c cu?a
dda?ng ... Nha` nu+o+'c CSVN hie^.n nay cu`ng vo+'i nhu+~ng quan he^.
ddo^'i ngoa.i thie^'u bi`nh dda(?ng, no^?i co^.m nha^'t la` va^'n
dde^` tranh cha^'p bie^n gio+'i Vie^.t -Hoa hay thu+o+`ng go.i
chuye^.n "ca('t dda^'t, da^ng bie^?n cho Ta`u", chuye^.n My~ ba?o ho^.
ma^.u di.ch qua vu. ca' basa, ha`ng may ma(.c, v.v...
- Va^'n dde^` Tu+. Do, Da^n Chu? ... Nha^n Quye^`n ta.i VN; trong ddo'
co' nhu+~ng quye^`n Tu+. Do ca(n ba?n la`: tu+. do ngo^n lua^.n ...
ba'o chi' (tu+ nha^n ddu+o+.c phe'p la`m ba'o), tu+. do to^n gia'o,
tu+. do kinh doanh va` so+? hu+~u ta`i sa?n ... ruo^.ng dda^'t, tu+.
do ddi la.i. Tu+` ddo', chuye^.n CSVN ra su+'c ba('t bo+' ... dda`n
a'p nhu+~ng ngu+o+`i "ddo^'i la^.p ... pha?n kha'ng" trong nu+o+'c
cu~ng la` dde^` ta`i tranh ca~i kha' so^i no^?i.
- Nhu+~ng chi'nh sa'ch, chu? tru+o+ng cu?a CSVN (thu+o+`ng la` nhu+~ng
sai la^`m, kho^ng nha^'t qua'n, kho^ng ddo^`ng bo^., kho^ng dda'p
u+'ng ki.p tho+`i vo+'i ti`nh hi`nh chuye^?n bie^'n mau le.).
- Nhu+~ng va^'n dde^` tho+`i su+. trong nu+o+'c va` quo^'c te^' (i't
nhie^`u lie^n quan to+'i VN).
- Thay ddo^?i ddie^`u 4 Hie^'n Pha'p, cho phe'p Da^n Chu? dda nguye^n.
Co' the^? pha^n chia tha`nh 3 khuynh hu+o+'ng ro~ re^.t.
- Tha^n Co^.ng: tie^u bie^?u nha^'t la` room "Thanh Nie^n The^' He^.
Ho^` Chi' Minh." Kha' nhie^`u du ho.c sinh ddang du ho.c, hay mo^.t
so^' lao ddo^.ng ho+.p ta'c o+? ha?i ngoa.i dda~ tham gia va`o room
na`y va` va`i ngu+o+`i ddang so^'ng o+? ha?i ngoa.i nhu+ng la.i u?ng
ho^. Co^.ng Sa?n, cho^'ng My~ ki.ch lie^.t nhu+ng la.i thi'ch so^'ng,
la`m a(n ... ho.c ha`nh o+? My~ ho+n la` ve^` nu+o+'c dde^? "phu.c
vu.". Tu+'c cu+o+`i nha^'t la` le^` lo^'i sinh hoa.t cu?a ho. ba('t
chu+o+'c nhu+ la` sinh hoa.t ddoa`n dda?ng trong nu+o+'c, cu~ng no'i
na(ng xa^'c la'o, cu~ng xu+ng ho^ la` "ddo^`ng chi'" vo+'i nhau, cu~ng
ta^.p ta`nh tuye^n truye^`n, ddo^i khi qua' u+ lo^' bi.ch, ga(.p
"ddo^'i kha'ng" hay bi. "ba('t bi'" la` chu+o+?i bo+'i vung vi't ma`
nhu+~ng nick names quen thuo^.c nha^'t la`m no^`ng co^'t cho khuynh
hu+o+'ng tha^n Co^.ng dde^'n a^'u tri~ va` lo^' bi.ch. Tho^ng
thu+o+`ng nha^'t la` ho. ba('t dda^`u sinh hoa.t vo+'i ma`n ha't
quo^'c ca (VC) va` nhu+~ng ba`i ha't pho^? bie^'n cu?a VC (Cha(?ng
ha.n "Nhu+ co' Ba'c Ho^` trong nga`y vui dda.i tha('ng", "Ba'c ddang
cu`ng chu'ng cha'u ha`nh qua^n"...). Sau ddo', nhu+~ng nick names quen
thuo^.c nha^'t cu?a room na`y nhu+ Chi'nh Nghi~a, Ca?ng SG,
Conganhanoi, conganhaiphong... le^n gio.ng chu+o+?i bo+'i ta^'t ca?
ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i la` "lu~ Vie^.t Kie^`u pha?n ddo^.ng,
ba'n nu+o+'c, ha.i da^n", "bo.n tay sai ba'm ddi't My~", v.v...Tie^'p
theo la` tro` da.y ddo+`i theo kie^?u quen thuo^.c la` ke^u go.i mo.i
ngu+o+`i pha?i bie^'t "trung vo+'i dda?ng, hie^'u vo+'i Da^n" bo+?i
vi` dda?ng CSVN la` "ngu+o+`i la~nh dda.o u+u vie^.t", "luo^n sa'ng
suo^'t, ta`i ti`nh le`o la'i nha^n da^n ddi to+'i tha`nh co^ng" (!).
Ho. nha^'t mu+.c ba`o chu+~a, be^nh vu+.c, "to^ ho^`ng" va` "dda'nh
bo'ng" cho dda?ng CSVN va` nha` nu+o+'c VN kho^ng chu't ngu+o+.ng
mie^.ng, kho^ng thua gi` pha't ngo^n vie^n Phan Thu'y Thanh. Co' ke?
tu+. xu+ng la` dda~ qua My~ tu+` 1975 luo^n cho^'ng My~, chu+o+?i My~
nhu+ng va^~n cu+' so^'ng o+? My~ ma` ca ngo+.i Ba'c ... dda?ng chu+'
kho^ng chi.u ve^` VN dde^? "phu.c vu." dda?ng ... Nha` nu+o+'c ma` anh
ta luo^n ca ngo+.i - tha^.t tu+'c cu+o+`i ! Co' ke? cu+' vo^~ ngu+.c
la` "tri' thu+'c XHCN" nhu+... nhu+ng la.i a(n no'i ve^nh va'o no'i
ba^.y, thi'ch "le^n lo+'p", "da.y ddo+`i" hay "ra(n dde" ngu+o+`i
kha'c y he^.t dda'm cai tu` qua?n gia'o. Thay vi` ke^u go.i nhu+~ng
ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i ga'c la.i qua' khu+', bo? ddi ha^.n
thu` dde^? cu`ng tham gia chung su+'c xa^y du+.ng la.i dda^'t nu+o+'c,
ca?i thie^.n ddo+`i so^'ng, na^ng cao da^n tri' va` kie^'n ta.o mo^.t
nu+o+'c Vie^.t Nam ho`a bi`nh, o^?n ddi.nh, gia`u ma.nh, ho. luo^n
le^n a'n ta^'t ca? ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i la` bo.n "pha?n
ddo^.ng" dda~ bo? nu+o+'c ra ddi bo+?i "chu'ng la`bo.n tay sai ba'm
ddi't My~"; trong khi chi'nh ho. la.i ddang so^'ng o+? ha?i ngoa.i
chu+' sao kho^ng o+? la.i be^n nha` ma` "phu.c vu." va` "co^'ng
hie^'n"? Ho. cu+' ho?i ta^'t ca? ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i dda~
la`m ddu+o+.c gi` cho dda^'t nu+o+'c Vie^.t Nam ... ddo^`ng ba`o be^n
nha` suo^'t 28 na(m qua ma` chi'nh ho. la.i kho^ng the^? chu+'ng minh
cho mo.i ngu+o+`i tha^'y la` ho. dda~ la`m ddu+o+.c gi` cho Vie^.t Nam
... ddo^`ng ba`o be^n nha` suo^'t 28 na(m qua?
Ho. cu+' kha(ng kha(ng tuye^n bo^' Vie^.t Nam la` cu?a dda?ng CSVN
(chu+' kho^ng pha?i cu?a ta^'t ca? ngu+o+`i da^n Vie^.t Nam?), "da^n
Vie^.t Nam coi dda?ng CSVN nhu+ la` cha me. ne^n Vie^.t Nam chi? ca^`n
co' 1 dda?ng la~nh dda.o duy nha^'t la` dda?ng CSVN chu+' kho^ng ca^`n
dda nguye^n, dda dda?ng gi` he^'t!" Theo ho., ta^'t ca? ngu+o+`i
Vie^.t o+? ha?i ngoa.i pha?i bie^'t o+n Ba'c ... dda?ng, pha?i ba`y
to? lo`ng trung tha`nh ba(`ng su+. ddo'ng go'p ti'ch cu+.c chu+'
kho^ng ddu+o+.c ddo`i ho?i, ye^u sa'ch chu+' ddu+`ng no'i chi dde^'n
dda^'u tranh cho nha^n quye^`n, tu+. do ... da^n chu? hay ddo`i gia?i
the^? che^' ddo^. CSVN. Xa^'c la'o ho+n nu+~a, ho. cho ta^'t ca?
ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i la` ngu do^'t va` nghe`o ho+n ho.,
kho^ng co' tie^`n dde^? a(n xa`i phu? phe^, ve^` VN ba^'t ky` lu'c
na`o ho. muo^'n, ca'n bo^. ... dda?ng vie^n ta.i VN gia`u ho+n ta^'t
ca? ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i, ve^` to+'i VN la` ta^'t ca?
ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i dde^`u tro+? ne^n he`n nha't, khu'm
nu'm so+. se^.t va`chi? muo^'n "luo^`n cu'i", "bo+. ddi't" va` ho^'i
lo^. ca'n bo^. ... dda?ng vie^n ta.i VN. "Vie^.t Kie^`u" ve^` VN chi?
bie^'t cho+i ga'i, lu+`a bi.p, buo^n la^.u, khoe khoang khoa'c la'c
va` ganh ti. vo+'i ca'n bo^. ... dda?ng vie^n ta.i VN dda~ qua' gia`u
sang ... sung su+o+'ng. Thu+.c cha^'t sinh hoa.t cu?a ho. la` nhu+~ng
tro` khie^u khi'ch re? tie^`n nha(`m cho.c tu+'c nhu+~ng ngu+o+`i
cho^'ng Co^.ng qua' khi'ch cu+.c ddoan.
Ho. chi? la` nhu+~ng con ve.t, la` ca'i ma'y cassette cu~ ky? vo+'i
ba`i ba?n cu?a Co^.ng Sa?n la` thi'ch la^.p ddi la^.p ma~i nhu+~ng ly'
lua^.n 1 chie^`u, ddo^.c ta`i ddo^.c ddoa'n nha(`m "na^ng bi" VC,
"dda'nh bo'ng" mo^.t che^' ddo^. ma` ho. muo^'n tung he^ ddo^`ng
tho+`i chu+o+?i bo+'i tho'a ma. kho^ng tie^'c lo+`i nhu+~ng ai no'i
kha'c y' cu?a ho. chu+' ho. cu~ng cha(?ng thuye^'t phu.c ddu+o+.c ai.
Co' ho^m ho. ddu+a mo^.t so^' co^ ga'i le^n "dda^'u to^'" nhu+~ng
"ddo^'i thu?" hay nhu+~ng ngu+o+`i ba^'t ddo^`ng chi'nh kie^'n vo+'i
ho. ba(`ng nhu+~ng lo+`i le~ tho^ tu.c, ba^?n thi?u nha^'t ma` ho.
va^~n cu+' vo^~ tay tung ho^ mo^.t ca'ch vo^ cu`ng tro+ tre~n. Co'
lu'c ho. xu'm la.i ma.t sa't mo^.t co^ be' chi? vi` co^ na`y da'm le^n
tie^'ng than phie^`n ve^` te^. na.n ho^'i lo^. - tham nhu~ng, ke^u
go.i Nha` nu+o+'c ha~y ti'ch cu+.c ca?i thie^.n ddo+`i so^'ng da^n
nghe`o, cu+'u giu'p ddo^`ng ba`o bi. lu~ lu.t va` ca?i ca'ch gia'o
du.c. Ho. ha`nh xu+? y he^.t dda'm co^ng an khu vu+.c hay ca'n bo^.
phu+o+`ng xa~. Nga`y na`o ho. cu~ng chi? die^~n ddi die^~n la.i vo+?
tuo^`ng nha?m nhi' na`y. Ngay ca? dda?ng vie^n CSVN "chi'nh hie^.u"
va`o room na`y cha('c cu~ng muo^'n ...te' ngu+?a luo^n vi` kho^ng
the^? tu+o+?ng tu+o+.ng ddu+o+.c la`"Thanh Nie^n The^' He^. Ho^` Chi'
Minh" la.i co' the^? chu+o+?i bo+'i vung vi't, no'i xa`m, no'i ba^.y
dde^'n nhu+ va^.y. Chu+a ke^? la` ho. dda~ vi pha.m tra^`m tro.ng
"chi'nh sa'ch" cu?a dda?ng, nha^'t la` chi'nh sa'ch "kie^`u va^.n"
ddo^'i vo+'i tri' thu+'c va` kie^`u ba`o ha?i ngoa.i. Ai no'i kha'c
vo+'i y' cu?a ho. la` bi. mute (chi? co`n ddu+o+.c nghe chu+' kho^ng
ddu+o+.c no'i nu+~a), ro^`i pha?i nghe ho. "le^n lo+'p" vo+'i nhu+~ng
lo+`i ma('ng nhie^'c te tua tha^.m te^.! Ne^'u tie^'p tu.c vie^'t
textchat pha?n ddo^'i thi` la^.p tu+'c bi. dda' ra ngoa`i (bounced)
luo^n.
Chi'nh mo^.t ca'n bo^. dda?ng CSVN ddang du ho.c ta.i UCLA khi va`o
room na`y cu~ng dda~...ta' ho?a tam tinh, vo^.i va`ng ba?o to^i la`
"ddu+`ng la~ng phi' tho+`i gian vo+'i nhu+~ng lo+`i nha?m nhi' tu+`
lu~ na`y, anh a.!" La('m lu'c to^i cu~ng muo^'n thu+? kie^n nha^~n
thuye^'t phu.c ho. ha~y ddo^'i thoa.i dda`ng hoa`ng, cha^'m du+'t tro`
chu+o+?i bo+'i ba^.y ba., nhi`n tha^'y ma(.t "ti'ch cu+.c" (positive)
cu?a nhu+~ng ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i, tra'nh dda`o sa^u thu`
ha^.n ... chia re? nhu+ng hi`nh nhu+ ho. dda~ quen vo+'i lo^'i sinh
hoa.t be^.nh hoa.n na`y la('m ro^`i. Trong so^' nhu+~ng ba.n tre? sinh
hoa.t trong room na`y, to^i cu~ng ti`m tha^'y hie^'m hoi va`i "nha^n
to^'" ti'ch cu+.c (nhu+ wanderer) nhu+ng du+o+`ng nhu+ tru+o+'c su+.
lo^i ke'o cu?a so^' ddo^ng, ho. dda~ kho^ng the^? pha't huy ddu+o+.c
kha? na(ng va` ddu+'c ti'nh to^'t dde.p cu?a ho. dde^? loa.i bo? ca'i
xa^'u, bo^`i du+o+~ng ... pha't trie^?n ca'i hay, ca'i to^'t. Tie^'c
thay cho "Thanh Nie^n The^' He^. Ho^` Chi' Minh." Ca`ng nga`y ho.
ca`ng dda`o sa^u the^m khoa?ng ca'ch giu+~a nhu+~ng ngu+o+`i Vie^.t
vo+'i nhau, ca`ng muo^'n gieo ra('c the^m thu` ha^.n va` khinh ghe't
ma` ho. la.i kho^ng tha^'y ne^n cu+' hi' hu+?ng no'i va` chu+o+?i
bo+'i ba^.y ba. ro^`i tung ho^ la^~n nhau vo+'i tro` ddu`a he^'t su+'c
ddie^n ro^` na`y ! Tu+o+ng lai Vie^.t Nam se~ ra sao vo+'i "Thanh
Nie^n The^' He^. Ho^` Chi' Minh"?
I? Cho^'ng Co^.ng: co' kha' nhie^`u nho'm cho^'ng Co^.ng nhu+ng to^i
ta.m cho.n 2 nho'm cho^'ng Co^.ng no^?i ba^.t nha^'t la` room cu?a
o^ng QP (mo^.t cu+.u qua^n nha^n VNCH, he^'t su+'c qua' khi'ch cu+.c
ddoan, chu? tru+o+ng la^.t ddo^? che^' ddo^. CSVN ba(`ng vu~ lu+.c ma`
to^i tha^.t su+. kho^ng bie^'t lu+.c lu+o+.ng ... phu+o+ng tie^.n
dda^u dde^? o^ng thu+.c hie^.n y' ddo^` na`y va`o na(m 2003?) va` 1
room kha'c vo+'i o^ng CCN (mo^.t "ly' thuye^'t gia" ve^` chi'nh tri.
o+? Pha'p, thu+o+`ng ddem chu? nghi~a Ma'c-Le^nin ra pha^n ti'ch cho
gio+'i tre? tha^'y su+. sai la^`m va` pha' sa?n cu?a CNCS nhu+ng
thu+o+`ng...da`i le^ the^ dde^'n buo^`n cha'n !). To'm la.i, dda^y la`
2 ngu+o+`i la~o tha`nh thu+o+`ng la` "tru. co^.t" cho nhu+~ng buo^?i
die^~n thuye^'t hay tha?o lua^.n chi'nh tri. ma` thu+.c cha^'t la`
nhu+~ng buo^?i "to^' Co^.ng" nha(`m no'i cho gio+'i tre? tha^'y
ddu+o+.c to^.i a'c ... thu? ddoa.n cu?a Vie^.t Co^.ng. Chung quanh ho.
co`n co' ra^'t nhie^`u ngu+o+`i cho^'ng Co^.ng trie^.t dde^? va` ca(m
thu` CSVN he^'t su+'c sa^u na(.ng, v.v... The^' va^~n co`n la` o^n
ho`a tu+o+ng ddo^'i... Kho^? no^~i, ho. thu+o+`ng nha('c chuye^.n
ddo+`i xu+a ma` i't lie^n he^. dde^'n chuye^.n tho+`i su+., na(.ng
ve^` "ly' thuye^'t" ho+n la` "thu+.c te^'". May ma('n cho ho. la` co'
nhu+~ng ngu+o+`i tre? ho+n, co' tri`nh ddo^. hie^?u bie^'t ho+n nhu+
Nguye^~n Ky` Phong, Hoa`ng Le^ Thanh Tua^'n...dda~ nha?y va`o room
cu?a ho. dde^? ki.p tho+`i bo^? khuye^'t vo+'i nhu+~ng da^~n chu+'ng
ro~ ra`ng, cu. the^? ho+n, lie^n he^. nhie^`u ho+n dde^'n nhu+~ng
va^'n dde^` tho+`i su+. trong nu+o+'c la^~n quo^'c te^'. Va` mo^.t
so^' room kha'c co`n cu+.c ddoan ho+n nu+~a, ddo`i tuye^?n li'nh ddu+a
qua^n ve^` kha'ng chie^'n... Tuy nhie^n, ca'c room na`y va^~n da^~m
pha?i ve^'t xe ddo^? cu?a Co^.ng Sa?n la` thi'ch ly' lua^.n 1 chie^`u,
he^'t su+'c ddo^.c ta`i ddo^.c ddoa'n, chu? tru+o+ng khi'ch ddo^.ng
gio+'i tre? ddu+'ng le^n la^.t ddo^? CSVN, gia?i the^? che^' ddo^.
ddo^.c ta`i ba(`ng vu~ trang (?!?), to^' ca'o to^.i a'c va` su+. ngu
do^'t cu?a dda?ng ... Nha` Nu+o+'c CSVN. Ai no'i kha'c vo+'i y' cu?a
ho. la` bi. mute chu+' kho^ng ddu+o+.c no'i nu+~a, thu+o+`ng la` bi.
"le^n lo+'p" vo+'i nhu+~ng lo+`i ma('ng nhie^'c te tua, ma.t sa't
tha^.m te^. tru+o+'c khi bi. dda' ra ngoa`i (bounced) luo^n. Ne^'u
nhu+ dda'm "tha^n Co^.ng" luo^n thi'ch "to^ ho^`ng", "dda'nh bo'ng"
cho Vie^.t Co^.ng thi` nhu+~ng ngu+o+`i cho^'ng Co^.ng qu'a khi'ch
cu+.c ddoan la.i chi? muo^'n "bo^i dden" kho^ng nhu+~ng Ho^` Chi' Minh
cu`ng vo+'i dda?ng CSVN va` Nha` nu+o+'c VN hie^.n nay ma` la('m lu'c
qua' dda` ne^n dda~ que^n ddi quye^`n lo+.i ... danh du+. cu?a dda^'t
nu+o+'c Vie^.t Nam, coi thu+o+`ng ca? nhu+~ng ngu+o+`i trong nu+o+'c
no'i chung. Vi' du., ho. ke^u go.i ta^?y chay ha`ng ho'a nha^.p ca?ng
tu+` Vie^.t Nam, ve^` hu`a vo+'i dda'm con buo^n My~ trong vu. ca'
basa va` ha`ng may ma(.c, sa(?n sa`ng u?ng ho^. va` ca ngo+.i My~
ddo^i lu'c qua' dda'ng trong khi la.i thi'ch "dda^'u to^'" Vie^.t Nam
ma` chu+a na('m ro~ ra`ng ba(`ng chu+'ng cu. the^?, cu+' muo^'n "co^
la^.p" va` "bao va^y" Vie^.t Nam ma` kho^ng ddu? ly' le~ thuye^'t
phu.c!
Thay vi` ddoa`n ke^'t dde^? cu`ng dda^'u tranh toa`n die^.n cho mo^.t
mu.c tie^u chung, ca'c room cu?a ngu+o+`i Vie^.t cho^'ng Co^.ng la.i
ta.o ra nhu+~ng ma^u thua^~n dde^? pha^n ho'a, chia re~ ro^`i chu.p
mu~ va` bo^i ba^?n nhau nha(`m trie^.t ha. to+'i cu`ng ba^'t ky` ai
cho^'ng Co^.ngkha'c vo+'i ddu+o+`ng lo^'i cu?a room mi`nh. Co' le~ ho.
cho^'ng la^~n nhau co`n hung ha(ng ho+n la` cho^'ng Co^.ng! Ngay nhu+
la^.p tru+o+`ng o^n hoa` chu+' kho^ng pha?i la` "hoa` ho+.p ho`a
gia?i" chi? muo^'n ke^u go.i cha^'m du+'t chu+o+?i bo+'i ba^.y ba.
va^~n co' the^? bi. mute va` bounced ngay la^.p tu+'c trong nhu+~ng
room cho^'ng Co^.ng qua' khi'ch nga^.p tra`n thu` ha^.n na`y. Va`i
room cu+.c ddoan co`n pho^? bie^'n nha^'t la` tro` chu.p mu~ va` phi?
ba'ng. Cho^'ng Co^.ng chu+' kho^ng pha?i la` cho^'ng nhu+~ng ngu+o+`i
trong nu+o+'c no'i chung, kho^ng pha?i la` la`m to^?n ha.i quye^`n
lo+.i ... danh du+. cu?a ngu+o+`i Vie^.t Nam, kho^ng pha?i la` dda^?y
nhie^`u ngu+o+`i ve^` phi'a CS. Chi'nh tha'i ddo^. qua' khi'ch cu+.c
ddoan cu?a va`i ngu+o+`i dda~ ta.o ra pha^n ho'a, chia re~ ... tie^'p
tu.c dung tu'ng mo^.t nho'm ca'c ba.n tre?, ca? nam la^~n nu+~, tro+?
tha`nh nhu+~ng ke? cho^'ng Co^.ng he^'t su+'c qua' khi'ch cu+.c ddoan
vo+'i nhu+~ng lo+`i le~ vo^ cu`ng...kho' chi.u. Tha^.t kho' cha^'p
nha^.n lo^'i cho^'ng Co^.ng ky` cu.c nhu+ va^.y !
I? Hoa` Gia?i Hoa` Ho+.p (?) hay Dung Hoa`: co' the^? cho.n room
"Ma.ng Lu+o+'i Da^n Chu?" la` tie^u bie^?u cho khuynh hu+o+'ng na`y.
Tha`nh vie^n nho'm na`y dda so^' so^'ng o+? A^u cha^u, co' khuynh
hu+o+'ng tu+o+ng ddo^'i o^n ho`a ho+n, u?ng ho^. o^ng Nguye^~n Gia
Kie^?ng, Vu~ Thu+ Hie^n. Nho'm na`y co' va`i ba.n tre? co' ta^'m
lo`ng, chi.u ho.c ho?i va` da^'n tha^n, co' khuynh hu+o+'ng xa^y
du+.ng o^n ho`a, no^?i ba^.t nhu+ Tiepnguyen (Tie^.p Kha('c),
AnhDaTinh(Na Uy), QuangHoa (Nam Cali) nhu+ng xen la^~n cu~ng co' va`i
con ro^'i, la^.p lo+` dda'nh la^.n con dden, thi'ch pho^ tru+o+ng
khoa'c la'c, lo+.i du.ng nho'm tre? na`y dde^? lo't ddu+o+`ng cho
nhu+~ng tham vo.ng ca' nha^n hay mu+u ddo^` chi'nh tri.. Bo+?i va^.y,
nho'm na`y bi. ca? 2 nho'm Tha^n Co^.ng va` Cho^'ng Co^.ng cho^'ng
ddo^'i va` ta^?y chay vi` cho ra(`ng ho. ddi ... "ha`ng hai"( !).
Thu+.c ra, nhu+ dda~ no'i, va`i ba.n tre? trong nho'm na`y (va` va`i
nho'm kha'c nu+~a nhu+ room cu?a anh tam_thuong, cuxachihoa cha(?ng
ha.n) cu~ng dda~ nuo^i y' ddi.nh ke^u go.i ddo^?i ddie^`u 4 Hie^'n
Pha'p, cho phe'p Da^n Chu? dda nguye^n, kho^ng chu? tru+o+ng la^.t
ddo^? che^' ddo^. CSVN ba(`ng vu~ lu+.c, ga'c la.i qua' khu+', bo? ddi
ha^.n thu` dde^? cu`ng chung su+'c xa^y du+.ng la.i dda^'t nu+o+'c,
ca?i thie^.n ddo+`i so^'ng, na^ng cao da^n tri' va` kie^'n ta.o mo^.t
nu+o+'c Vie^.t Nam ho`a bi`nh, o^?n ddi.nh, gia`u ma.nh, tu+. do ...
da^n chu? dda nguye^n tha^.t su+.. Chi'nh vi` co' su+. khuynh loa't
cu?a va`i ca' nha^n, vo+'i chu't tu+. cao tu+. ma~n, ddo^i lu'c co'
va`i ca' nha^n ha`nh xu+? va` no'i na(ng qua' xa^'c la'o dda~ khie^'n
nho'm na`y nga`y ca`ng bi. co^ la^.p va` ta^?y chay. Ne^'u nhu+ ca'c
ba.n tre? na`y co' ddu+o+.c su+. hu+o+'ng da^~n to^'t thi` cha('c
cha('n ho. se~ la` nhu+~ng "ma^`m non" tra`n dda^`y hy vo.ng cho
Vie^.t Nam sau na`y. Nhi`n chung, ca'c dde^` ta`i khoa ho.c - ky~
thua^.t , quy hoa.ch ... xa^y du+.ng, gia'o du.c, mo^i sinh la.i
kho^ng ddu+o+.c ma^'y ai ham thi'ch. Tie^'c thay! Co' le~ ai cu~ng
tha^'y sinh hoa.t chi'nh tri. cu?a ngu+o+`i Vie^.t tre^n "the^' gio+'i
a?o" cu?a Paltalk cu~ng gio^'ng he^.t nhu+ thu+.c te^' ngoa`i ddo+`i.
Co' the^? no'i kho^ng ngoa, sinh hoa.t chi'nh tri. cu?a ngu+o+`i
Vie^.t tre^n Paltalk la` "sao y bo^?n cha'nh" cho thu+.c te^' co^.ng
ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i ngoa.i la^~n trong nu+o+'c ! Chi?
la`m cho ngu+o+`i Vie^.t the^m buo^`n vi` nhu+~ng tro` chu.p mu~, nghi
ky., cho^'ng ddo^'i, chu+o+?i bo+'i ... ma.t sa't la^~n nhau, dda`o
sa^u the^m chia re? ... thu` ha^.n, kho^ng gia?i quye^'t ddu+o+.c gi`
cho nhu+~ng ba`i toa'n cu. the^? tru+o+'c ma('t la^~n la^u da`i. Ca`ng
tha^'y, ca`ng bie^'t la.i ca`ng cha'n nga'n !
II. Nho'm Va(n Nghe^. ... Ta^m Ti`nh:
- Ve^` va(n nghe^., co' the^? ke^? ra^'t nhie^`u nho'm, nhu+ "Ha`i
ki.ch ... a^m nha.c", "Nghe Ta^n Co^? Giao Duye^n ... ca?i lu+o+ng",
"Paris By Night", "Nie^.m khu'c: TG a^m nha.c," "Ha't cho Ti`nh ye^u,"
v.v... Thua^`n tu'y la` thu+o+?ng thu+'c a^m nha.c Vie^.t Nam ...
the^' gio+'i, hoa`n toa`n"vo^ thu+o+?ng vo^ pha.t". Thi?nh thoa?ng
va^~n co' nhu+~ng ngu+o+`i mang chi'nh tri. va`o mo^.t va`i room dde^?
pha?n ddo^'i hay be^nh vu+.c cho chuye^.n ha't nha.c Tri.nh Co^ng So+n
cha(?ng ha.n. Co' nhu+~ng gio.ng ha't ra^'t truye^`n ca?m, dda so^'
la` ha't karaoke cho nhau nghe, ta^.p luye^.n kha' nhua^`n nhuye^~n,
sinh hoa.t ra^'t vui ... de^~ thu+o+ng. Chi'nh ho. ddem su+. tu+o+i
ma't va`o Paltalk na`y nhie^`u ho+n la` nhu+~ng room sinh hoa.t chi'nh
tri. thu+o+`ng ra^'t u+ la`... xo^ bo^`, ba't nha'o va` ho^~n lo.an.
Ho. dde^'n vo+'i nhau ba(`ng lo+`i ca, tie^'ng ha't mo^.c ma.c, ta`i
tu+?, ddo^i lu'c ngo^ nghe^, di' do?m nhu+ng ho. tha^.t su+. dde^'n
vo+'i nhau ba(`ng ca'i ti`nh ngu+o+`i, khie^'n ho. nga`y ca`ng ga('n
bo' vo+'i nhau ho+n. Va`o nhu+~ng room na`y, ba.n kho^ng co`n bi.
"chu.p mu~" hay nghe cho^'ng ddo^'i, chu+o+?i bo+'i, ma.t sa't la^~n
nhau nu+~a. Sau nhu+~ng gio+` la`m vie^.c me^.t nho.c, ca(ng tha(?ng
thi` ba.n co' the^? va`o dda^y nghe nha.c hay ki.ch dde^? nghi~ ngo+i,
ti`m chu't vui ve?, thoa?i ma'i va` co`n tha^'y ddo+`i la` ...de^~
thu+o+ng !
I? Ve^` ta^m ti`nh ba.n tre? cu~ng co' kha' nhie^`u nho'm nhu+ng o+?
dda^y chi? no'i dde^'n 2 room tie^u bie^?u la` "Minh Ta^m Thanh Tu"
va` "Chia se? cha^n ti`nh ... tha`nh tha^.t". Ca'i hay cu?a nhu+~ng
room na`y la` ca'c ba.n ti'ch cu+.c tham gia ddo'ng go'p y' kie^'n hay
chia se? kinh nghie^.m ba?n tha^n trong Ti`nh Ye^u, Ti`nh Ba.n, Ho^n
Nha^n ... Gia ddi`nh, trong quan he^. xa~ ho^.i va` ddo+`i so^'ng.
Chi'nh tha'i ddo^. cu?a nhu+~ng ngu+o+`i ddie^`u ha`nh (Minh Ta^m,
Minh Ta^m Thanh tu, Motdoiyeuanh, v.v...) va` ca'c chatters tham gia
dda~ ddo'ng go'p va`o su+. tha`nh co^ng cu?a ca'c room na`y. DDa so^'
ra^'t bi`nh da^n, tha^n ma^.t, tu+. nhie^n, ddo^i khi co' ca?m
tu+o+?ng nhu+ ho. la` ba.n be` quen tha^n nhau tu+` la^u la('m, no'i
cho nhau nhie^`u chuye^.n rie^ng tu+ he^'t su+'c thoa?i ma'i, ho^`n
nhie^n nhu+ng thu+.c ra ho. chu+a tu+`ng ga(.p ma(.t nhau ngoa`i
ddo+`i, chu+a tu+`ng bie^'t te^n tha^.t cu?a nhau. Ta^'t ca? chi? la`
ta^m ti`nh tre^n the^' gio+'i a?o ma` tho^i. Nhu+~ng room na`y khie^'n
ngu+o+`i Vie^.t tha phu+o+ng xi'ch la.i ga^`n nhau ho+n, co' the^?
la`m quen va` ga('n bo' vo+'i nhau ho+n.
III. Nho'm To^n Gia'o ... Xa~ Ho^.i:
- To^n Gia'o: co' kha' nhie^`u room cu?a ca'c to^n gia'o kha'c nhau,
nhu+ "Ca Nguye^.n Tha'nh An", "Tha?o lua^.n Pha^.t Pha'p", etc...
dda^y cu~ng la` nhu+~ng room tuy sinh hoa.t thua^`n tu'y to^n gia'o,
truye^`n ba' ta^m linh, ti'n ngu+o+~ng nhu+ng tha^.t su+. ddo'ng go'p
ti'ch cu+.c va`o vie^.c gia'o du.c con ngu+o+`i, la`nh ma.nh ho'a xa~
ho^.i.
- Xa~ Ho^.i: thi?nh thoa?ng co' va`i room mo+? ra dde^? ke^u go.i tham
gia co^ng ta'c xa~ ho^.i, tu+` thie^.n; chu? ye^'u la` quye^n go'p
dde^? giu'p ddo+~ ngu+o+`i cu`i, tre? mo^` co^i ... tre? lang thang
tre^n ddu+o+`ng pho^' (bu.i ddo+`i), ngu+o+`i gia` ... ta`n ta^.t,
nhu+~ng thu+o+ng phe^' binh VNCH., hoa(.c chi? la` tho^ng ba'o ve^`
nhu+~ng chuye^'n co^ng ta'c thie^.n nguye^.n ve^` y te^' - xa~ ho^.i
o+? VN.
Ho. la` nhu+~ng ngu+o+`i tha^`m la(.ng ddo'ng go'p cho co^.ng ddo^`ng,
xa~ ho^.i va` da^n to^.c hoa`n toa`n vo^ vi. lo+.i, he^'t su+'c dda'ng
khen. Ho. dda~ du`ng Paltalk va`o mu.c ddi'ch to^'t dde.p, dda~ dde^'n
vo+'i nhau ba(`ng ta^'m lo`ng, dda~ no'i vo+'i nhau tha^.t ho`a nha~,
li.ch su+..
IV. Ke^'t lua^.n:
Nhi`n chung, to^i nha^.n tha^'y ngu+o+`i Vie^.t chie^'m dda so^' tre^n
die^~n dda`n Paltalk trong nho'm A' Cha^u ... Vie^~n ddo^ng ma` trong
ddo' co' nhie^`u nho'm no'i chuye^.n dda`ng hoa`ng, tu+? te^'; cu~ng
co' kho^ng i't ngu+o+`i qua' nha`n ro^~i ne^n ha^`u nhu+ suo^'t nga`y
ba'm ma'y chi? vi` thi'ch... no'i xa`m, chu+o+?i bo+'i ba^.y ba., dda?
ki'ch lung tung! Pha?i no'i la` va^'n dde^` quan tro.ng va` bu+'c xu'c
nha^'t cho "co^.ng ddo^`ng ngu+o+`i Vie^.t" tre^n Paltalk (a?o) na`y
cu~ng nhu+ ngoa`i thu+.c te^' xa~ ho^.i (trong ... ngoa`i nu+o+'c) la`
ca^`n na^ng cao tri`nh ddo^. da^n tri' va` ca?i thie^.n ddo+`i so^'ng
cu?a ngu+o+`i Vie^.t trong la^~n ngoa`i nu+o+'c. Co' nhu+ va^.y, may
ra Vie^.t Nam mo+'i co' the^? kha' ho+n ddu+o+.c. No'i tha^.t, va`o
Paltalk ro^`i thi` to^i mo+'i nga.c nhie^n khi tha^'y mo^.t va`i
ngu+o+`i VN ddang so^'ng o+? ha?i ngoa.i nhu+ng tri`nh ddo^. hie^?u
bie^'t qua' ha.n che^', cung ca'ch ddo^'i xu+? vo+'i nhau qua' te^..
To^i cu~ng tha^'y chi'nh mo^.t so^' ngu+o+`i thuo^.c lo+'p "dda`n anh"
dda~ gieo ca^'y va`o dda^`u o'c lo+'p tre? qua' nhie^`u ddie^`u...
ta^`m ba^.y, nhu+ : o'c pha^n bie^.t, lo`ng thu` ha^.n, tinh tha^`n
chia re~, to^n su`ng dda?ng CSVN/ Trung Quo^'c hay va(n minh va^.t
cha^'t A^u My~ qua' dda'ng. Le~ ra ho. dda~ pha?i "quy a^?n ddie^`n
vie^n", pha?i la` nhu+~ng "co^' va^'n" to^'t ... ti'ch cu+.c, kho^ng
tham hu+ danh ... bo^?ng lo^.c ma` co^' ga('ng la`m gu+o+ng to^'t cho
the^' he^. con em thi` ho. la.i le`o la'i lo+'p tre? va`o...ve^'t xe
ddo^? ! Le~ ra ho. pha?i ta.o ra mo^.t hi`nh a?nh cao dde.p ve^`
nhu+~ng thanh nie^n ca? hai mie^`n, nhu+~ng ngu+o+`i con cu?a Vie^.t
Nam dda~ hy sinh va` thie^.t tho`i nhie^`u nha^'t trong cuo^.c chie^'n
tranh tu+o+ng ta`n vi` chu? thuye^'t ngoa.i lai thi` chi'nh ho. dda~
ta.o ra ca'i co+' cho mo^.t dda'm nho'c con vo^ gia'o du.c lo^i ke'o
nhu+~ng ngu+o+`i li'nh dda~ na(`m xuo^'ng dde^? nhu.c ma. hay ha`i
to^.i mo^.t ca'ch oan u+'c vo^ to^.i va.! Le~ ra ho. pha?i gia'o du.c
the^' he^. tre? pha?i bie^'t tu+. ha`o mi`nh la` ngu+o+`i Vie^.t,
pha?i ddoa`n ke^'t ba?o ve^. su+. toa`n ve.n la~nh tho^? ... la~nh
ha?i, pha?i cu`ng nhau tranh dda^'u cho quye^`n lo+.i cu?a quo^'c gia
... da^n to^.c thi` ngu+o+.c la.i, ho. tro+ tre~n ngu.y bie^.n, be^nh
vu+.c, ba`o chu+~a vo+'i nhu+~ng la^.p lua^.n he^'t su+'c do+?, tha^.m
chi' xu'i bie^?u, khi'ch ddo^.ng hay ma(.c ti`nh cho dda'm tre? hu`a
va`o cho^'ng ddo^'i, chu+o+?i bo+'i, chu.p mu~, bo^i nho. va` ca('n
xe' la^~n nhau. Buo^`n no^n nha^'t la` ho. cu+' thi'ch "vo+ ddu~a ca?
na('m": ngu+o+`i cho^'ng Co^.ng thi` cu+' che^ trong nu+o+'c la` ngu
do^'t ... du ho.c sinh na`o cu~ng la` Vie^.t Co^.ng, la` ke? thu` !
Ke? tha^n co^.ng thi` cu+' chu+o+?i ta^'t ca? ngu+o+`i Vie^.t ha?i
ngoa.i la` mo^.t lu~ pha?n ddo^.ng, pha' hoa.i va` tay sai! Tha ho^`
to^ ho^`ng hay bo^i dden cho su+o+'ng mie^.ng bo+?i vi` ma.t sa't,
chu.p mu~ xong la`... la(n ra ngu? kho`, hay la.i ddi ca`y tie^'p
dde^? tra? no+. cuo^.c ddo+`i la` xong. Ai tu+'c, ma(.c ke^.. Cu+'
chu+o+?i cho su+o+'ng mie^.ng. Cu+' cho^'ng pha' vung vi't la`...vui,
ba^'t cha^'p ha^.u qua? ! Vo+'i ho., cuo^.c ddo+`i la` mo^.t sa^n
kha^'u. Ho. dde^'n vo+'i Paltalk la` dde^? ti`m vui kia ma`. La`m sao
cho he^'t tho+`i gian tro^'ng va('ng trong lu'c so^'ng tha hu+o+ng
no+i xu+' ngu+o+`i, hay ddang co^ ddo+n buo^`n cha'n, ca^`n co' cho^?
tie^u sa^`u gia?i khua^y i't to^'n ke'm nha^'t ma` la.i co' the^?
"cho+i no^?i la^'y tie^'ng" ba.o nha^'t? Kho^ng bie^'t vo+. con, cha
me., anh em cu?a ho. se~ nghi~ sao ve^` ho. khi ddu+o+.c nghe ho.
chu+o+?i bo+'i vung vi't vo^ to^.i va. nhu+~ng ngu+o+`i VN kha'c hoa`n
toa`n chu+a he^` ga(.p ma(.t chi? vi` ba^'t ddo^`ng chi'nh kie^'n, hay
chu't i't di. bie^.t, hie^?u la^`m? Co' nhu+~ng ngu+o+`i "dda`n anh"
he^'t tho+`i hay ba^'t dda('c chi' dda~ co' the^? ti`m tha^'y tre^n
Paltalk chu't tho+`i gian ... le lo'i vo+'i lo+'p tre?, co' the^? khoe
khoang chu't ddi?nh vo+'i nhu+~ng ke? xa la. ve^` nhu+~ng ddie^`u "a?o
tu+o+?ng" vie^~n vo^ng, nhu+~ng mo+ u+o+'c cha(?ng bao gio+` tha`nh,
nhu+~ng khoa'c la'c cha(?ng he^` co' tha^.t ! Ho. cu+' muo^'n con
cha'u ddi theo con ddu+o+`ng cu?a ho. nhu+ng ho. la.i kho^ng bie^'t
ra(`ng ho. dda~ qua' la.c ha^.u va` thie^?n ca^.n. Nhu+~ng "ba`i ho.c"
qua' khu+' va` nhu+~ng kinh nghie^.m ddau thu+o+ng cu?a ho. cu+' ddem
ra nha('c ddi nha('c la.i dde^'n ddo^. ...cha'n nga^'y ! Cha(?ng giu'p
i'ch ddu+o+.c la` bao cho ha`nh tri`nh ddi va`o tu+o+ng lai cu?a the^'
he^. no^'i tie^'p. Ho. la` nhu+~ng ra`o ca?n, nhu+~ng chu+o+'ng nga.i
va^.t ma` dda.o ddu+'c, lua^n ly' va` ne^` ne^'p co^? truye^`n Vie^.t
Nam/ A u`ddo^ng kho^ng cho phe'p the^' he^. sau vu+o+.t qua hay thay
ddo^?i nhanh cho'ng ho+n. May ra khi ta^'t ca? nhu+~ng "dda`n anh"
loa.i na`y ra ddi he^'t ro^`i thi` mo+'i co' the^? "ca?i ta.o" la.i
tu+`ng con ngu+o+`i mo+'i thuo^.c the^' he^. "ba?n le^`" dde^? du+'t
khoa't nhu+o+`ng ddu+o+`ng cho mo^.t the^' he^. non tre? ho+n nhu+ng
ti'ch cu+.c ho+n, do^`i da`o na(ng lu+.c, tinh tha^`n pho'ng khoa'ng,
co+?i mo+? va` ro^.ng lu+o+.ng ho+n, lu+o+ng thie^.n va` dda.o ddu+'c
ho+n dde^? tu+`ng bu+o+'c xa^y du+.ng mo^.t xa~ ho^.i Vie^.t Nam mo+'i
tha^.t su+. va(n minh, nha^n ba?n, tie^'n bo^.. tu+. do, da^n chu? va`
gia`u ma.nh tha^.t su+., kho^ng co`n thua ke'm ba^'t ky` "con ro^`ng",
"con co.p" na`o o+? A' cha^u nu+~a.
Tre^n Paltalk dda~ ba('t dda^`u xua^'t hie^.n va`i "nha^n to^' ti'ch
cu+.c" ma.nh da.n pha?n kha'ng nhu+~ng sai tra'i cu?a ca? 3 khuynh
hu+o+'ng tre^n dda^y, ba^'t cha^'p tro` "chu.p mu~" hay nhu+~ng lo+`i
tho'a ma., mati~ sa't, phi? ba'ng. Ho. muo^'n co' nhu+~ng die^~n dda`n
ddo^'i thoa.i tha^.t su+. la`nh ma.nh, ti'ch cu+.c; ta^'t ca? bie^'t
to^n tro.ng la^~n nhau, bie^'t dda(.t quye^`n lo+.i quo^'c gia ...
da^n to^.c le^n tre^n mo.i di. bie^.t, ba^'t ddo^`ng ... ti. hie^`m,
ta^.p trung va`o mu.c ddi'ch na^ng cao tri`nh ddo^. da^n tri' va` ca?i
thie^.n ddo+`i so^'ng cu?a ngu+o+`i VN. Ai cu~ng bie^'t VN ca^`n co'
ho`a bi`nh ... o^?n ddi.nh dde^? xa^y du+.ng ... pha't trie^?n sau bao
nhie^u na(m chie^'n tranh nhu+ng VN cu~ng ca^`n co' nhu+~ng thay
ddo^?i ma` tru+o+'c ma('t la` so+'m cha^'m du+'t mo^.t che^' ddo^. cai
tri. ddo^.c ta`i, mo^.t guo^`ng ma'y cai tri. qua' su+'c tham nhu~ng
tho^'i na't, ca^`n to^n tro.ng nhu+~ng quye^`n tu+. do ca(n ba?n cu?a
ngu+o+`i da^n, ca^`n tro.ng du.ng nha^n ta`i va` ba?o ve^. ta`i
nguye^n dda^'t nu+o+'c cu~ng nhu+ toa`n ve.n la~nh tho^?, ca^`n cha^'m
du+'t tha'i ddo^. pha^n bie^.t va` thu` ha^.n giu+~a ngu+o+`i Vie^.t
vo+'i nhau dde^? co' the^? ddoa`n ke^'t xa^y du+.ng ... pha't trie^?n
dda^'t nu+o+'c. Nhu+~ng ngu+o+`i la~nh dda.o ca^`n tha^'y ddu+o+.c
ye^u ca^`u tru+o+'c ma('t ddo' va` ha~y chu+'ng minh ba(`ng ha`nh
ddo^.ng cu. the^?. DDu+`ng dda^?y nhu+~ng the^' he^. tre? va`o ngo~
cu.t. Du` paltalk chi? la` "the^' gio+'i a?o" nhu+ng dda~ pha?n a?nh
pha^`n na`o nhu+~ng ddie^`u hay/ do+?, to^'t/ xa^'u....cu?a ngu+o+`i
VN. Ro~ ra`ng gio+` dda^y mo.i ngu+o+`i cu~ng dda~ nha^.n thu+'c
ddu+o+.c ye^u ca^`u tru+o+'c ma('t la` ca^`n ha.n che^' to^'i dda
nhu+~ng tro` chu+o+?i bo+'i ba^.y ba., tho^ tu.c, nha?m nhi', pha?i
ma.nh da.n loa.i bo? nhu+~ng ke? thi'ch no'i xa`m, no'i ba^.y, nha^'t
la` ca^`n khai tu+? nhu+~ng ngu+o+`i pha' hoa.i hoa`n to`an vo^ ti'ch
su+., ba^'t ke^? thuo^.c tha`nh pha^`n hay lu+'a tuo^?i na`o.
The^' he^. "dda`n anh" cu~ng co' nhu+~ng ngu+o+`i dda`ng hoa`ng, luo^n
tra(n tro+? vo+'i co^.ng ddo^`ng ... dda^'t nu+o+'c, nhu+
onggianhaque, tam_thuong, v.v...; hay lo+'p tre? cu~ng co' nhu+~ng
ngu+o+`i muo^'n co^'ng hie^'n cho dda^'t nu+o+'c, da^'n tha^n cho da^n
to^.c, ham thi'ch ho.c ho?i, hoa.t ddo^.ng ti'ch cu+.c. O+u? dda^u
cu~ng co' ngu+o+`i to^'t, ke? xa^'u. Ca'i do+?, ca'i sai nha^'t ddi.nh
se~ bi. dda`o tha?i. Ca'i hay, ca'i to^'t , ca'i ddu'ng se~ tu+`ng
bu+o+'c kha(?ng ddi.nh, cu?ng co^' va` pha't trie^?n. Quy lua^.t ta.o
ho'a la` va^.y kia ma`. Tin ra(`ng ro^`i dda^y tre^n Paltalk chi? co`n
la.i nhu+~ng ngu+o+`i Vie^.t bie^'t ddo^'i thoa.i vo+'i nhau li.ch
su+., nha~ nha(.n, dda`ng hoa`ng, tu+? te^' va` co' "va(n ho'a" ho+n;
i't ra la` va^~n co' the^? no'i vo+'i nhau cu`ng mo^.t ngo^n ngu+~
thi` va^~n co' the^? hie^?u bie^'t, to^n tro.ng va` tho^ng ca?m vo+'i
nhau to^'t ho+n. Mong la('m thay ddie^`u a^'y so+'m tha`nh hie^.n
thu+.c tre^n the^' gio+'i a?o na`y.